NGHỆ THUẬT VIỆT NAM ĐANG Ở ĐÂU?
Thứ Tư, 14 tháng 8, 2019
Thứ Ba, 14 tháng 5, 2019
Gửi chị Vinh Tran
Các câu hỏi của chị Vinh Tran: THẾ NÀO LÀ "BAROQUE BA LÁ TÂY BAN NHA"?
Nhà thờ Bùi Chu có thể biến mất vĩnh viễn ngày 13/5/2019. Bài mà bạn Phan Minh Tiến (mình vừa post 40 phút trước), chính thức từ trang http://mag.handhome.net/kien-truc/ nên mình có vài thắc mắc về điều lặp đi lặp lại hoài trong hầu hết status/bài baó gần đây không kèm giải thích:
- "nội thất của nhà thờ còn lộng lẫy với hệ vòm oval 3 lá..."
- "Hình oval là hình chủ đạo của lối kiến trúc Baroque đòi hỏi sự tỉ mỉ và cầu kỳ".
- "Hình oval là hình chủ đạo của lối kiến trúc Baroque đòi hỏi sự tỉ mỉ và cầu kỳ".
Mong ace ngành kiến trúc + lịch sử kiến trúc nhà thờ giải thích thêm về
1 - oval 3 lá Baroque,
2 - làm sao nhận ra kiến trúc Baroque nhà thờ Tây Ban Nha,
3 - Có phải vì Đức cha Wenceslao Onate Thuận (xây nhà thờ) người TBN mà kết luận đây là Baroque TBN?
4 - Có hồ sơ của nhà thờ cho biết kiến trúc sư là ai?
5 - Baroque TBN có khác Baroque Ý, Pháp? có y kiến cho rang kiến trúc từ Morocco.
1 - oval 3 lá Baroque,
2 - làm sao nhận ra kiến trúc Baroque nhà thờ Tây Ban Nha,
3 - Có phải vì Đức cha Wenceslao Onate Thuận (xây nhà thờ) người TBN mà kết luận đây là Baroque TBN?
4 - Có hồ sơ của nhà thờ cho biết kiến trúc sư là ai?
5 - Baroque TBN có khác Baroque Ý, Pháp? có y kiến cho rang kiến trúc từ Morocco.
6 - Ngoai ra, có ai có chi tiết về sàn gạch của nhà thờ: xuất xứ, vật liệu là gạch gốm sứ hay gạch xi măng? vẫn là sàn gach ban đầu?
Gửi chị Vinh Tran,
Đọc stt của
chị xong, tôi cũng có suy nghĩ giống chị: Khi viết cái gì ra, dù chỉ là trên FB
cá nhân, viết cho bạn bè… thì đến những chỗ có tính chuyên môn, chuyên ngành rất
cần thận trọng. Sau đây, tôi xin cung cấp một số tư liệu cho các thắc mắc của
chị:
1 – Oval 3
lá Baroque: là một ý kiến ko chính xác về chuyên môn. Có lẽ nó xuất phát từ
cách diễn đạt nôm na của dân Bùi Chu ngày trước về hình dạng trần nhà thờ của họ
(vì lúc bấy giờ ở nước ta có mấy ai biết kiến trúc là gì đâu? – mà bây giờ cũng
ko khá hơn là mấy). Thực ra đó là cách cấu tạo vòm sao cho khớp về cấu trúc hình
học: đường khung chịu lực nối tứ trung tâm về phía hình 3 cung ở 2 bên tường và
ở giữa các nhịp cột. Cách tạo hình này là vì yêu cầu kỹ thuật phải là như vậy,
chưa chắc là vì có ý tạo nên phong cách Baroque.
2 – Làm sao
nhận ra kiến trúc Baroque nhà thờ Tây Ban Nha: câu này không cần trả lời, vì nó
đâu phải là kiến trúc Baroque nhà thờ Tây Ban Nha để mà “nhận ngay ra” như nhiều
người khẳng định?
Các câu hỏi
còn lại của chị tôi cũng ko trả lời được, nhưng nó đều có vẻ miễn cưỡng vì sự
tương tự với câu 2.
Nhân tiện gửi
chị một vài hình ảnh của nghệ thuật và kiến trúc Gothic để chị tiện đối chiếu với
các ý kiến khác nhé.
Một lần nữa,
rất cảm ơn chị đã nêu câu hỏi thẳng thắn!
Nghệ thuật Gothic (Icon)
Chi tiết cấu tạo cuốn cung gãy của kiến trúc Gothic
Nhiều người hễ cứ "đánh giá" giá trị NH Bùi Chu thì bảo rằng đây là "Oval 3 lá Baroque"? Làm chị Vinh Trân bức xúc là phải rồi.
Thứ Năm, 2 tháng 5, 2019
LÀM GÌ VỚI NHÀ THỜ BÙI CHU
LÀM GÌ VỚI NHÀ THỜ BÙI
CHU
Lê Thanh Sơn
Trong quá trình phát triển không gian của các điểm dân cư,
chúng ta luôn gặp một vấn đề thường trực, đó là ít nhất có ba luồng ý kiến trái
chiều: 1) Luồng ý kiến muốn ĐẬP BỎ XÂY MỚI; 2) Luồng ý kiến muốn duy trì, bảo tồn
nguyên trạng; 3) Luồng ý kiến trung dung: vừa giữ gìn các yếu tố có giá trị, vừa
cần phải phát triển để đáp ứng yêu cầu mới.
Trong bài viết này tôi xin được nói rõ cái ý của mình về loại
ý kiến trung dung.
Việc xây dựng một công trình hoàn toàn mới trên một khu đất
nào đấy đối với hầu hết mọi người ngày nay thường chỉ xoay quanh ý kiến đại loại:
đẹp – xấu – bình thường; tiện nghi – chưa tiện nghi – bình thường; hiện đại – cổ
hủ - không tân không cổ…
Việc giải tỏa trắng một khu đất nào đấy để “làm việc khác”
thường gặp phàn nàn từ phía những người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc đền bù
khi giải tỏa. Việc giải tỏa liên quan đến một kiến trúc cổ và cũ nào đấy để
“làm việc khác” thường gặp “giông tố” từ nhiều phía, đặc biệt là từ phía những
người “yêu di sản”.
Đứng trước luồng ý kiến thứ ba nêu trên, nhà đầu tư nên có
phương thức tiếp cận như thế nào đối với dự án của mình: vừa đạt được lợi ích,
vừa dung hòa được dư luận xã hội đang “tứ bề soi xét”. Để dễ hình dung toàn bộ
vấn đề đang nhiều tranh luận này, xin thử lấy công trình nhà thờ Bùi Chu để bàn
cụ thể.
Công trình nhà thờ Bùi Chu có những giá trị bất biến sau:
·
Đây
là một dấu ấn lịch sử. Mà đã là lịch sử thì dù có nhiều tiền đến bao nhiêu thì cũng không mua được, không làm thêm ra được lịch
sử. Lịch sử thì cần phải được tôn trọng, vì lịch sử chứa đựng sự thật và người
ta chỉ có thể thấu hiểu, cảm kích và thấm nhuần những gì chứa đựng sự thật. Vì
vậy mà lịch sử không phải là tính giáo điều, lịch sử là bài học, là ký ức;
·
Đây
là một cấu trúc xây dựng ghi dấu một giai đoạn phát triển của kiến trúc Việt
Nam: bắt đầu có sự giao lưu mạnh mẽ với kiến trúc và văn hóa phương Tây. Tôi
nghĩ điều này có ý nghĩa không nhỏ và không thể chối cãi. Dù muốn hay không, lịch
sử và văn hóa Việt Nam cũng là lịch sử của những cuộc giao lưu văn hóa. Những
cuộc giao lưu này rốt cục đã đem lại cho diện mạo kiến trúc và đô thị của chúng
ta một gương mặt mới, hội nhập với thế giới văn minh. Điều này dù không muốn
thì cũng vẫn là một thực tế.
·
Nhà
thờ Bùi Chu không phải là một cấu trúc xây dựng đơn lẻ, nó là một “mắt xích”
quan trọng nhất trong “chuỗi” các kiến trúc Ki tô giáo ít nhất ở trong hai tỉnh
– tỉnh Nam Định và Ninh Bình. “Một số lượng
lớn các nhà thờ và thánh đường xinh đẹp nằm rải rác trên cả nước, trong đó có một
nhóm nhà thờ tuyệt đẹp nằm ở tỉnh Nam Định và Ninh Bình. "Những tòa nhà
này và trang trí nội thất bên trong chúng thật sự là những viên ngọc kiến trúc
nhờ sự kết hợp giữa kiến trúc Beaux Arts với thẩm mỹ truyền thống của Việt Nam.
Sự hủy hoại những công trình kiến trúc này là một mất mát cho nhân loại"
- ông Martin Rama viết. [trích từ Người Lao động (nld.com.vn, ngày 01/
05/2019)].
·
Một
cấu trúc xây dựng bằng kết cấu gạch và gỗ có 135 tuổi (1884 - 2019) nếu là một hội
trường bình thường thì việc đập bỏ để lấy đất xây dựng mới chắc không ai ý kiến
gì. Nhưng đây lại là một nhà thờ, có nghĩa là một địa điểm thánh thiêng. Hàng
bao nhiêu đời giáo dân Bùi Chu từng hiện diện nơi đây với lòng thành kính hơn
là chỉ thuần túy đến một nơi hội họp. Đã là một địa điểm thánh thiêng thì việc
gìn giữ, bảo quản nó về mặt hình thức là vô cùng cần thiết. Vì tuy rằng hình thức
kiến trúc chỉ là cái lớp vỏ vật chất, nhưng cái vỏ ấy lại giúp chuyển tải những
giá trị tinh thần, tín ngưỡng sâu sắc của văn minh. Ngày nay, kỹ thuật xây dựng
dù có tân kỳ đến bao nhiêu thì cũng chỉ được qui đổi bằng giá trị đầu tư, nhưng
không thể so sánh với một bức tường gạch cổ xưa trát vữa, tô đắp gờ chỉ, hoa
văn… với nghệ thuật đương thời. Điều này giải thích tại sao người ta phải lưu
giữ giọng hát của danh ca thần đồng Robertino trong các bản thu âm chứ không phải
chỉ là các bản nhạc chép lời và những giai thọai liên quan. Trường hợp của danh
ca Pavarrotti cũng tương tự, nếu không có các bản thu giọng hát của ông thì đời
sau sẽ chi có một hình dung mù mờ về "Vầng mặt trời" của âm nhạc
Italy và thế giới này mà thôi.
Ngoài bốn giá trị bất biến nêu trên, còn có thể thấy ba lý do
chính để người ta đập bỏ chứ không phải trùng tu nhà thờ. Đó là: kết cấu tường
gạch chịu lực và cột gỗ không đủ sức chịu lực trong thời gian tới để phải thay
thế; trần mái làm bằng vật liệu địa phương, trong đó có những vòm cong bằng vôi
rơm đang xuống cấp có thể rơi xuống bất cứ lúc nào gây nguy hiểm cho tính mạng
giáo dân; không gian không đủ sức chứa số lượng giáo dân tăng cao hơn trước… Ba
vấn đề nêu trên là hoàn toàn chính xác và chính đáng. Nhưng dưới góc độ bảo tồn
thì không nhất thiết phải đập bỏ để xây dựng mới (dù là theo bản vẽ sao chép lại
từ kiến trúc cũ). Vậy tại sao chúng ta không tiếp cận vấn đề của nhà thờ này bằng
biện pháp TRÙNG TU CỤC BỘ (từng phần) – SỬA CHỮA, CẢI TẠO VÀ GIA CỐ KẾT CẤU CHỊU
LỰC - NÂNG CẤP MỞ RỘNG KHÔNG GIAN công trình.
1 -
TRÙNG TU CỤC BỘ (từng phần) sẽ đem lại hiệu quả: bảo tồn, lưu giữ được những
giá trị gốc và chính yếu của công trình, tiết kiệm thời gian và công sức, tiền
bạc.
2 - SỬA
CHỮA, CẢI TẠO VÀ GIA CỐ KẾT CẤU CHỊU LỰC: bảo đảm sự phục vụ an toàn của kiến
trúc đối với giáo dân bằng những biện pháp kỹ thuật xây dựng hiện đại nhất.
3 -
NÂNG CẤP MỞ RỘNG KHÔNG GIAN công trình: đáp ứng nhu cầu thực tế của giáo xứ.
Nếu các biện pháp trên thực tế không thể áp dụng vào việc sửa
chữa, cải tạo và nâng cấp mở rộng nhà thờ thì cũng không vì vậy mà ta chọn hạ
sách “hạ giải” toàn bộ bề mặt kiến trúc. Các mặt đứng nhà thờ bằng kết cấu tường
gạch chịu lực mà trên đó là các chi tiết trang trí cách nay 135 năm chính là những
bằng chứng vô song về văn hóa, nghệ thuật quan trọng của một thời kỳ lịch sử,
cho dù so với các dòng nghệ thuật chính thống thì nó vẫn chưa phải thuộc hàng đỉnh
cao thì cũng nhất định phải cho được giữ nguyên bản gốc. Những bức tường này một
khi không còn phải mang tải trọng của công trình sẽ trở nên tuyết đối an toàn
và tạo nên một giá trị vô song cho chính nó về sự tích tụ của thời gian và lịch
sử hơn 130 năm.
Thử hình dung một công trình trong đó sự đan cài CŨ – MỚI được
khéo léo sắp đặt sẽ đem lại hiệu quả to lớn đến nhường nào. Tôi muốn nhắc đến
kinh nghiệm tuyệt vời của việc tu sửa lại nhà ga cũ thành Viện Bảo tàng Orsay ở
Paris
ngày nay theo bản thiết kế của nhóm kiến trúc sư ACT-Architecture. Các kiến
trúc sư tham gia dự án này đã tôn trọng kiến trúc cũ của Victor Laloux, làm nổi
bật gian giữa như một trục chính và sử dụng mái che lợp kính. Ngày nay, Bảo
tàng Orsay là một trong những điểm du lịch quan trọng và thu hút du khách nhất
thành phố, năm 2007, Orsay đứng thứ 9 trong số những bảo tàng đông khách nhất
trên thế giới.
Mặt đứng Viện Bảo tàng Orsay ở Paris ngày nay vẫn là mặt đứng
của nhà ga xe lửa
trước kia- gần như không có sự thay đổi nào. Một kinh nghiệm quan trọng về duy trì sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển đáng chú ý cho các hoạt động tương tự ở Việt Nam ngày nay.
Bên
trong Viện Bảo tàng Orsay ở Paris ngày nay – nhà ga xe lửa trước kia - dù cho công năng và nội thất đều thay đổi, nhưng sự hài hòa Cũ - Mới vẫn được duy trì
Ở Macao, điều để lại ấn tượng nhất
cho du khách chính là phế tích ngôi nhà thờ Saint- Paul chính là bức tường với
nhiều phù điêu, tượng đá hoa cương đứng sừng sững như một nhân chứng lịch sử
cho tận đến ngày nay. Tuy rằng, mãi đến năm 2005, bức tường nhà thờ Saint Paul mới
được UNESCO công nhận là di sản thế giới trong nhóm các công trình ở Macao.
Còn nhiều lắm những kinh nghiệm về bảo
tồn, lưu giữ đến “từng đoạn, từng mẩu” kiến trúc cũ để gắn chúng với đời sống
đương đại ở khắp nơi trên thế giới, trong những quốc gia hùng cường về kinh tế.
Chúng tôi không muốn liệt kê ra đây những bài học kinh nghiệm quí báu của thế
giới mà hôm nay chúng ta chưa phải “đóng học phí”. Nhưng nếu ngày hôm nay, chúng ta cứ nhất định
bảo thủ với những cách làm mang tính “đặc thù” của mình – sự hời hợt, nông cạn
đến khó hiểu chỉ vì ưa chuộng những cái hào nhoáng, mới mẻ, hiện đại… thì trong
tương lai không xa, cái giá của “học phí” kia sẽ trượt dài theo cái đà của sự
tha hóa hôm nay. Cử chỉ này sẽ thay con người của ngày hôm nay nói với thế hệ
mai sau về những điều mà hôm nay chúng ta nghĩ suy và ứng xử như thế nào đối với
lịch sử và quá khứ của chính mình. Chỉ có những kẻ có một quá khứ tồi tệ thì mới
muốn che dấu hoặc đào thoát khỏi chính lịch sử của bản thân mà thôi.
“Bức tường” - mặt đứng của nhà thờ Saint Paul trước kia - đến tận 2005 mới
được
UNESCO công nhận là di sản thế giới trong nhóm các công trình ở Macao.
Nếu như người Macao trước 2005 đã "hạ giải" luôn "bức tường" này vì lý do đây chỉ còn là một phần hoang tàn, đổ nát của một công trình cũ thì ngày nay Macao đã mất đi
một di sản tầm thế giới.
Thứ Bảy, 27 tháng 4, 2019
SƯ NÓI SƯ PHẢI, VÃI NÓI VÃI HAY
SƯ NÓI SƯ PHẢI, VÃI NÓI
VÃI HAY
Lê Thanh Sơn
Cuộc tranh
luận hiện nay về đồ án Quy hoạch chi tiết 1/500 và thiết kế đô thị Khu trung tâm
Hòa Bình, TP. Đà Lạt do KTS cao niên Hồ Thiệu Trị chủ trì là một dịp tốt để
nhìn lại những vấn đề tương tự đã và sẽ còn diễn ra.
Đồ án này đã
đụng chạm vào hai công trình nhạy cảm là: rạp Hòa Bình và Dinh Tỉnh Trưởng. Và do
là yếu tố nhạy cảm và thời gian gấp rút, nên lý lẽ của các bên đưa ra đều mang
nhiều yếu tố cảm tính. Đáng tiếc là điều này luôn diễn ra trong các cuộc tranh
luận xã hội – nghĩa là không có bên nào trình bày được ý kiến của mình một cách
thuyết phục. Tuy vậy, nhưng những gì được thực thi sau đó không nằm trong nội
dung của bài viết này.
Trong thời đại
internet phủ sóng hầu hết mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và cá nhân hiện nay,
thông tin được cập nhật thường xuyên và mạnh mẽ, tác động nhiều đến những
phương thức giao tiếp giữa cá nhân và cộng đồng. Gần như trong bất kỳ lĩnh vực
nào của đời sống xã hội cũng sẽ hình thành một bộ phận những “nhà phản biện xã hội” ở một bên và chính
quyền ở một bên, đặc biệt là trong lĩnh vực nhạy cảm như di sản đô thị - kiến
trúc. Vì đấy là nơi mà quyền lợi và các giá trị dễ có sự xung đột nhiều và trực
tiếp nhất. Tuy nhiên, vấn đề này hoàn toàn không đơn giản vì cho đến nay, dường
như chưa có một phương thức giao tiếp nào thực sự hữu hiệu giữa hai bên này với
nhau.Và vì thế mà trong cùng một vấn đề, luôn xảy ra tình huống: người phản biện cứ nói, cứ viết; người làm cứ
làm. Trường hợp xây dựng những “bức tường” khổng lồ và xám xịt của dự án
Vinhomes Golden River trên khu đất Xưởng Ba Son năm xưa là một ví dụ khá tiêu
biểu.
 |
Những
“bức tường” khổng lồ và xám xịt của dự án Vinhomes Golden River trên khu đất
Xưởng Ba Son năm xưa có thể đem đến nhiều lợi ích kinh tế khổng lồ nhân danh
sự phát triển, nhưng đồng thời cũng bứng đi một di sản “có một không hai” của
thành phố ra khỏi không gian ký ức và lịch sử của nó. Đây chính là vấn đề mà
không một quốc gia đang phát triển nào không phải đối diện. Tuy nhiên, những
bài học đắt giá từ chính các quốc gia giàu có như Nhật Bản và Singapore là rất
đáng để chúng ta quan tâm đến phương thức tiếp cận của Việt Nam hôm nay trong
những vấn đề tương tự: phát triển bền
vững
|
Những “nhà phản biện xã hội” thường là một tập
hợp tự phát hoặc tự giác, đôi khi rất đông đảo, họ công khai tên tuổi, nghề
nghiệp và ý kiến của mình về một vấn đề cụ thể nào đó của xã hội. Điều này là hết
sức tự nhiên và chính đáng, vì mọi người đều đang được hưởng quyền có ý kiến đóng
góp vì quyền lợi của cá nhân và của cộng đồng. Luật pháp cũng đã có những điều
khoản đảm bảo cho quyền lợi này. Xét về lý thì đúng là như vậy. Thế nhưng, thực
tế cho thấy các “nhà phản biện xã hội”
luôn phải nhận lấy cái phần lép vế về mình, có khi chỉ vì những lý do rất tầm
phào: đã chẳng có một cái cơ chế nào khiến cho các cấp chính quyền buồn “hạ cố”
đối thoại với các ý kiến phản biện, mặc dù không hẳn là các cấp chính quyền
không quan tâm đến việc phải “… chú ý đến
những phản ứng “chưa đồng thuận” từ phía người dân và xã hội…”. Nhưng làm
thế nào mà đồng thuận được, khi mà chẳng hề có bất cứ một cuộc đối thoại nào được
thực hiện? Hoặc nếu như đã có một cuộc đối thoại nào đó được thực hiện thì phần
lớn nội dung cũng chỉ dừng ở mức “lắng
nghe, ghi nhận để về báo cáo…” – tức là đã hoàn thành cái trách nhiệm của một
người tham gia cuộc họp và “đã có ý kiến”. Và một trong những kịch bản tệ nhất
mà chúng ta có thể mường tượng được, đó là cảnh xô xát hoặc là dép bay trong
phòng họp… Cuộc họp xong xuôi, mọi người giải tán, ai nấy quay về tiếp tục công
việc của mình. Các “nhà phản biện xã hội”
thì cũng chẳng gặp được người xứng tầm để mà chất vấn, để mà đối thoại. Có
chăng thì là một vài mẩu tin được dẫn lại từ những câu nói của giới chức liên
quan bị “rò rỉ”, hoặc những câu “trả lời phỏng vấn” của một đại diện thuộc
loại “an toàn” nhất, đến mức mà việc
phát ngôn nếu có sơ hở thì cũng không quá đáng ngại, vì họ chỉ là một cấp nhỏ
nhoi trong hệ thống. Tiếp theo những mẩu tin bị “rò rỉ”, hoặc những câu “trả lời
phỏng vấn”… các “nhà phản biện xã hội”
lại có thêm cảm hứng và sự khích lệ để tiếp tục miệt mài đưa “ý kiến” của mình
lên bàn phím, mong vạch cho rõ những sơ hở mới “chộp” được. Họ trao đổi và
share ý kiến của mình với những nhân sự trong nhóm. Còn những người viết lách kém
hơn thì đóng vai trò của các “fan”, họ sẽ gửi vào đấy những “cmt” (comment – tiếng Anh nghĩa là nhận xét, bình
luận…) với đủ loại lời lẽ phóng túng. Có lẽ đây chính là lý do mà “cây cầu” đưa ý kiến của “phản biện xã hội” tới phía chính quyền tỏ
ra khá trầy trật. Đỉnh cao nhất cho cái kết này thường vẫn là một “bản
kiến nghị”.
Sự thể như vậy
đã diễn ra trong xã hội ta từ lâu nay, cứ lặp đi, lặp lại hết lần này cho đến lần
khác như sóng biển cứ vỗ miên man mãi vào bờ cát đến nghìn năm mà chẳng thấy đổi
thay. Những vấn đề liên quan đến di sản văn hóa và di sản kiến trúc - đô thị hiện
nay thường rộ lên mỗi khi một qui hoạch hay kiến trúc nào đó bị tác động của những
dự án mới – tất nhiên là loại dự án đã cơ bản nhận được tín hiệu “xanh” từ phía
chính quyền. Hội “những người yêu di sản”từng có ý kiến phản ứng việc xóa khu
Xưởng Ba Son để lấy đất xây dựng cho dự ánVinhomes Golden River. Thế nhưng, đến
cả một bài báo công phu và tâm huyết của LE HUY VU NAM - 2016như bài “Ba Son và bi kịch của quy hoạch đô thị Sài
Gòn” cũng rơi vào cảnh: “Ván đã đóng
thuyền”và “báo từ chối đăng nên anh
đăng lên đây… ”[Facebook - https://es-la.facebook.com/notes/le-huy-vu.../ba-son-và.../10153678938237989/].
Vừa rồi là dự
định phá bỏ Dinh Thượng Thơ và xây tòa nhà nâng cấp UBND thành phố HCM cũng gặp
phải nhiều ý kiến “trái chiều” từ các “phản biện xã hội”. Tuy rằng cho đến thời
điểm viết bài này thì số phận chính thức của Dinh Thượng Thơ vẫn còn khá bấp
bênh. Nhưng tôi có linh cảm rằng các ý kiến “phản biện xã hội”đã được chính quyền
TP. HCM lắng nghe, cân nhắc một cách kín đáo. Tuy chưa hề có một văn bản nào
chính thức xác nhận, nhưng phải nói rằng sức căng của “quả bóng” đã được làm giảm
nhẹ một cách đáng kể.
Sôi nổi nhất
hiện nay có lẽ là đồ án Quy hoạch chi tiết 1/500 và thiết kế đô thị Khu trung
tâm Hòa Bình, TP. Đà Lạt do KTS Hồ Thiệu Trị chủ trì. Đồ án này khi trưng bày
đã gặp phải một sự phản ứng rất gay gắt từ nhiều tầng lớp xã hội, đặc biệt là các
kiến trúc sư. Tuy là một người rất không đồng tình với phương pháp luận lúng
túng của đồ án này, nhưng tôi cũng đã tìm hiểu thêm những ý kiến của phía những
người tỏ ý đồng tình. Một điểm khá thú vị là trên thống kê của mạng internet cho
đến 24h00 ngày 23/04/2019 thì những ý kiến like
(thích, đồng tình…) đồ án của vị KTS cao niên này cũng thu hút được nhiều người
không kém gì so với những ý kiến phản đối. Cụ thể là: Báo điện tử Xây dựng thu
được 329 ý kiến thích;trang điện tử của Lao Động thu được 492 ý kiến thích; trang điện tử của Báo Lâm Đồng thu được
590 ý kiến thích. Tự tôi cũng thấy ngạc nhiên và cho phép mình bấm “chơi”
một like, nên hiện giờ số lượt like là 591, mặc dù tôi thì chẳng thích gì những
ý kiến trả lời lòng vòng của vị KTS cao niên (xem: Nan đề trong đồ án Quy hoạch trung tâm Hòa Bình, đã đăng trên tapchikientruc.com.vn,
theleader.vn, nguoidothi.net.vn).
Những so
sánh này cho thấy phía các “sư” – những người ủng hộ đồ án và phía các “vãi” –
những người phản đối đồ án - đang ở vào một thế giằng và co, thắng – bại chưa
rõ ràng. Tôi tự hỏi, nếu tình hình cứ tiếp diễn theo chiều hướng này thì hy vọng
sáng sủa nhất phải chăng sẽ là: cái đồ án kia phải điều chỉnh, phải thay đổi,
trong đó 2 kiến trúc “đinh” của khu trung tâm là rạp Hòa Bình và Dinh Tỉnh Trưởng
(và cả đồi thông) sẽ không bị đối xử thô bạo nữa và dự án sẽ mãi chỉ là dự án
vì chưa tìm được nhà đầu tư kiểu “ăn cơm
nhà vác tù và hàng tổng”. Trong trường hợp đó thì lý tưởng nhất là TP Đà Lạt
nên tự đóng vai người “vác tù và hàng tổng”,
tức là bỏ tiền để thực hiện những gì mong muốn như: “chỉnh trang, tăng cường công tác quản lý đô thị và trật tự xã hội”
vẫn thường nêu. Chỉ cần như vậy thôi thì Đà Lạt sẽ không mất di sản, công trình
và cảnh quan khu vực sẽ không còn nhếch nhác như sự “phê phán” của hai ông Trị
và Trung (GĐ Sở XD Lâm Đồng) – là hai người đã nhiều lần khẳng định và khi đó
thì người dân Đà Lạt sẽ rất hoan nghênh chính quyền. Phát triển như vậy chắc chắn
là sẽ bền vững hơn là cứ đập hết để xây mới như khu thương mại cao tầng đang ngất
nghểu giữa “Đà Lạt trời mây nước mênh
mông”. Viết đến đây tự nhiên tôi tự hỏi không biết bằng cách nào mà công
trình này lại được “lỡ xây” và “cho phép tồn tại” như ngôn từ mà lực lượng
quản lý trật tự xây dựng đô thị ở ta hay sử dụng. Mà khi đó thì mạng internet
đã phát triển lắm rồi, ấy thế mà “con voi
vẫn được dẫn qua lỗ kim”?
Xin có một
vài ý kiến đến các bên “sư” và “vãi” như sau:
Thứ Nhất, với
tư cách tư vấn thiết kế và chủ trì đồ án thì KTS Hồ Thiệu Trị nhất định phải có
nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi của thân chủ - theo cái nghĩa “ăn cây nào, rào cây đó” – tức bên giao việc cho ông làm và tự bảo vệ
danh dự nghề nghiệp của mình bằng những lý lẽ chuyên môn có sức thuyết phục.
Đáng tiếc là những ý kiến của ông trả lời trong hai cuộc phỏng vấn đều chưa nêu
lên được điều này (xem: Báo điện tử Xây dựng
ngày 23/03/2019, Báo Lao Động ngày 21/04/2019 và Báo Lâm Đồng Đà Lạt ngày22/04/2019).
Có lẽ ông đã không ngờ rằng những công việc “làm ăn” của mình lại rơi vào vòng
“búa rìu” dư luận mà hầu hết là do những KTS đàn em, chỉ đáng tuổi em, tuổi con
của ông vung lên. Thậm chí họ còn nêu lên ý kiến thành thật rằngmong ông suy
nghĩ đến việc an hưởng tuổi già bằng cách từ bỏ công việc quá sức phức tạp này.
Tôi thì chỉ mong rằng có ai đó, kể cả ông Trị, sớm tìm ra những lý lẽ thuyết phục
nhất cho công việc mình làm và những lời mình nói.
Thứ Hai, với
tư cách là những nhà chuyên môn “phản biện xã hội”, các KTS cũng rất nên tỉnh
táo tìm những chứng lý thuyết phục cao hơn nữa để KTS đàn anh như ông Trị “tâm phục, khẩu phục”, để chính quyền TP
Đà Lạt tin dùng không những kiến thức mà còn cả tấm lòng của anh chị em KTS với
di sản của đất nước. Vì suy cho cùng thì những người cần nghe nhất, những người
cần được thuyết phục nhất không ai khác là UBND TP Đà Lạt (một tập thể không hề
nhỏ), chứ không phải ông Trị hay ông Trung. Hai ông này nhất định sẽ là người
được UBND TP Đà Lạt bảo cho là phải biết nói gì và làm gì. Sẽ không ai nói được
cho rõ hơn UBND TP Đà Lạt – cơ quan đại diện cho quyền lợi, ý chí và nguyện vọng
của cử tri Đà Lạt rằng Đà Lạt muốn thi hành điều gì và không muốn thi hành điều
gì. Chắc chắn trong những điều sẽ được “bạch hóa” nay mai sẽ không có việc “dỡ bỏ rạp Hòa Bình và di dời Dinh Tỉnh Trưởng”
như ý kiến của cá nhân hai ông Trị và Trung.
Để cho việc
góp ý đối với công cuộc chỉnh trang Khu trung tâm Hòa Bình dễ được lắng nghe và
tiếp thu thì cần phải hết sức tránh những ý kiến thuộc thể loại phi chuyên môn.
Phủ định một vấn đề chuyên môn như kiến trúc thì cần phải phủ định bằng một
trình độ chuyên môn cao hơn với nhiều yếu tố định lượng chứ không chỉ đơn
thuần là những lập luận, phân tích định tính. Phủ định một vấn đề
chuyên môn như kiến trúc thì cần phải có sự khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng từ thực
địa và trên nhiều lĩnh vực – việc này đòi hỏi cả sự nhiệt tình, kiến thức, thời
gian, công sức và yếu tố rất quan trọng đó là kinh phí. Việc chuẩn bị một bộ hồ
sơ đánh giá di tích, di sản cho rạp Hòa Bình và Dinh Tỉnh Trưởng sẽ là một lý lẽ
có sức thuyết phục cao, nếu như không muốn nói là cao nhất. Nhưng hiện nay, cả
hai bên đồng thuận và chưa đồng thuận đều không đưa ra được một căn cứ nào như
vậy, tất cả vẫn là những lập luận định tính. KTS Hồ Thiệu Trị trả lời trên Báo
Lao Động ngày 21/04/2019 rằng rạp Hòa Bình “là
vấn đề gây nhiều tranh cãi nhưng vẫn phải đập bỏ. Lịch sử của rạp hát này đã
thay đổi qua nhiều thời kỳ, hiện nhà hát đã xuống cấp”. Vậy thì sự xuống cấp
của rạp Hòa Bình cụ thể là đã đến mức phải đập bỏ hay chưa? Và tại sao sự thay đổi qua nhiều thời kỳ của rạp Hòa
Bình lại là nguyên nhân để đập bỏ nó? Tất cả cần phải được minh chứng rõ ràng bằng
con số của các chuyên gia được thuê thẩm định di sản chứ không thể chỉ là cảm
nhận của KTS chủ trì. Chứ còn cứ giữ cái cách lập luận này thì làm sao mà có sức
thuyết phục.
Cái thế luẩn
quẩn, bế tắc của vấn đề này chính là cái thế của cỗ xe tứ mã mà mỗi “ngựa” kéo
về một hướng: 1) Nhà đầu tư (tạm thời ẩn danh) thì muốn lợi nhuận, và họ chỉ có
thể sẵn sàng bỏ tiền để xây dựng nhà cao tầng hiện đại; 2) thành phố Đà Lạt thì
chưa làm hết trách nhiệm và thấy được tầm quan trọng của đầu bài (nhiệm vụ thiết
kế) đã phê duyệt để giao chủ đầu tư thực hiện; 3) các “hội yêu di sản” thì thiếu
nhiều điều kiện để thực hiện một đánh giá bài bản về chuyên môn cho những di sản
mà họ bảo vệ; cái mà họ có trong tay nhiều nhất là những tư liệu hoặc hình ảnh
về năm tháng cũ và lòng nhiệt thành 4) KTS thiết kế thì chỉ có thể giúp chủ đầu
tư thực hiện dự án với những lập luận về tính hiện đại, cây xanh và không gian
mở… Cho đến nay mà nói, vị chủ trì đồ án luôn phớt lờ hoàn toàn những nhận định
tử tế về khái niệm di sản và văn hóa. Rốt cuộc, người dân Đà Lạt và du khách sẽ
phải chấp nhận một thể loại không gian và văn hóa hoàn toàn xa lạ với những gì
họ vốn biết về khu vực này nếu như đồ án này nhất định được thực thi.
Thứ Ba, với
trọng trách của một cơ quan Hội “chính trị và nghề nghiệp” thì gần đây Hội KTS
cũng đã cất lên một tiếng nói “nhẹ nhàng” quen thuộc của mình về đồ án Quy hoạch
chi tiết 1/500 và thiết kế đô thị Khu trung tâm Hòa Bình, TP. Đà Lạt. Trong khi
đó thì Hội Qui hoạch, vốn có biệt tài “ăn to, nói lớn” vẫn còn chưa “nói gì”. Đúng
ra thì hai cơ quan này phải là những đơn vị có đủ điều kiện về nguồn lực (vật
chất, kỹ thuật) nhất để cất lên tiếng nói phản biện chuyên môn sớm nhất về những
vấn đề quy hoạch và di sản kiến trúc – đô thị của đất nước mới phải. Tôi có quyền
tin tưởng rằng các Hội này đang nắm giữ những “sức mạnh” hơn các anh chị em KTS
“yêu di sản” rất nhiều lần.
Cuối cùng, UBND
TP Đà Lạt nên mời các chuyên gia không chịu sức tác động của công tác quản lý
tiến hành những đánh giá cần thiết, khách quan, khoa học, có đủ cả định lượng
và định tính để tái thẩm định các giá trị di sản kiến trúc – đô thị ở Khu Trung
tâm Hòa Bình, TP Đà Lạt, sau đó công bố toàn bộ các thông tin liên quan để công
luận được rõ trước khi soạn lại một nhiệm vụ thiết kế để tiến hành thi tuyển đồ
án rộng rãi thay vì chỉ định một vài cá nhân cụ thể nào đó. Việc biên soạn nhiệm
vụ thiết kế thực chất là một đề tài khoa học, ở đó sẽ thể hiện đủ cả Tâm – Tầm
– Tài của người phê duyệt – ngài Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng. Chúng tôi tin tưởng
rằng chỉ có cách thức tiếp cận vấn đề như vậy thì những tranh cãi kiểu “sư nói sư phải, vãi nói vãi hay” mới ngừng
lại để nhường chỗ cho những lời lẽ giàu trí tuệ hơn được viết nên với nhiều sự
đồng thuận.
TP. HCM, 26/04/2019
Thứ Hai, 1 tháng 4, 2019
NAN ĐỀ TRONG ĐỒ ÁN QUY HOẠCH TRUNG TÂM HÒA BÌNH
Nan đề trong đồ án Quy
hoạch trung tâm Hòa Bình
Ngày 23/03/2019 trên Báo điện tử của Bộ Xây dựng có đăng bài
phỏng vấn KTS Hồ Thiều Trị – tác giả đồ án quy hoạch khu vực trung tâm Hòa
Bình, TP Đà Lạt. Trong lời dẫn, phóng viên cho KTS Hồ Thiều Trị và bạn đọc biết: “Sau khi UBND tỉnh Lâm Đồng công bố “Quy hoạch
chi tiết và thiết kế đô thị – tỉ lệ 1/500 khu vực trung tâm Hòa Bình, TP Đà Lạt”,
rất nhiều ý kiến trái chiều đã được đưa ra, đặc biệt là việc dỡ bỏ rạp Hòa Bình
và di dời Dinh Tỉnh Trưởng.”
Đọc các câu trả lời của kiến trúc sư (KTS) Hồ Thiệu Trị, tự
nhiên tôi thấy nhớ đến “Thuyết nan” (cái
khó trong việc du thuyết) của Hàn Phi, một học giả nổi tiếng thời Chiến Quốc,
và thấy rằng tác giả đồ án tự tạo cho mình một số nan đề (vấn đề khó) xung
quanh việc diễn giải cho những ý tưởng và giải pháp của đồ án. Cụ thể có 6 nan
đề:
1 - Có thể nói việc tăng cường không
gian xanh là ý tưởng chính của đồ án, tiếp theo
là hình
thành nhiều quảng trường lớn. Ở đây, tác
giả đã sử dụng những ngôn từ dễ nghe
nhất, những thuật ngữ thời thượng, dễ thuyết phục nhất. Cũng trong bài trả lời phỏng vấn trên, KTS Hồ
Thiều Trị còn nêu lên 6 lập luận khác mà cơ bản là trùng với lập luận thứ nhất,
tức là tăng cường không gian xanh – không gian mở. Các lập
luận này cứ lặp đi lặp lại đến 7/ 7 lần đã chứng tỏ rằng đồ án có một số ý tưởng
đang thật sự khó trình bày cho rành mạch, đó là vấn đề bảo tồn di sản, di tích
kiến trúc và giữ gìn ký ức lịch sử, “hồn nơi chốn”… của khu vực trung tâm Hòa
Bình mà cụ thể là việc quyết định dỡ bỏ rạp Hoà Bình và di dời Dinh Tỉnh Trưởng.
Và đau đầu hơn là làm sao bảo vệ cho được quyền lợi thật sự của nhà đầu tư. Đây
chính là lý do chính gây nên làn sóng phản đối, những ý kiến trái chiều từ phía
cộng đồng – những người chẳng ai thèm hỏi ý kiến trước đó.
2 - Là một KTS, người viết bài này rất thông cảm với tác giả
đồ án – nếu hiểu rằng KTS ở Việt Nam là những người được “thuê” để vẽ đồ án cho
một ngôi nhà, một building… Khi đấy thì những vấn đề về khía cạnh pháp lý của việc
thiết kế đã khá rõ ràng (lộ giới qui hoạch, khoảng lùi công trình, mật độ xây dựng,
chiều cao công trình, hệ số sử dụng đất…), tất cả nằm trên một khuôn đất có chủ
sở hữu (nhà đầu tư) cũng rõ ràng không kém. Khi đấy thì KTS chỉ còn có việc phô
diễn tài năng của mình trong các giải pháp thiết kế từ khía cạnh công năng cho
đến thẩm mỹ, từ kỹ thuật đến tính khả thi… Ấy thế mà búa rìu dư luận đôi lúc
cũng còn không buông tha nếu như cái ngôi nhà ấy xây lên bị cho là xấu, là lỗi
thời và có thể làm hỏng “đường chân trời” (skyline) của một đô thị nào đó. Đằng
này, KTS Hồ Thiều Trị lại tự mình vác cái “cây thập tự” qui hoạch chi tiết và
thiết kế đô thị nên mới khổ đến thân. Nên hiểu rằng, ngày hôm nay không có chuyện
một KTS công trình – dẫu có tuổi nghề cao - “nhảy vào” làm qui hoạch. Ngay cả
những đô thị gia và chuyên gia thiết kế đô thị cũng không thể làm việc cá nhân
được, vì hai cái nghề trên thực chất là một kỳ công xử lý trên diện rộng rất
nhiều loại thông tin từ kinh tế đến xã hội, từ lịch sử đến tâm linh, từ kiến
trúc đến bảo tồn, từ nguồn vốn cho đến tính khả thi… Vì vậy mà có thể hiểu được
tại sao những lập luận của tác giả đồ án cứ loanh quanh, lặp đi lặp lại những từ
ngữ đến mức tôi cảm thấy rất bất tiện nếu như phải chép lại đầy đủ ở đây vì sự ngớ
ngẩn, hỗn độn của ngôn từ.
3 - Cũng vì là một KTS, người viết bài này rất thông cảm với
tác giả đồ án ở cái ý: là một người được “thuê” để vẽ đồ án qui hoạch chi tiết
và thiết kế đô thị, thì điều đầu tiên ông Trị phải làm tất nhiên là tìm hiểu ý
đồ đầu tư và quyền lợi của người đã thuê ông là gì? Chắc chắn rằng mọi nhà đầu
tư tư nhân hiện nay đều phải nhìn thấy trong cái dự án mà họ đầu tư là bao
nhiêu m2 sàn sẽ được xây để đảm bảo hiệu quả đầu tư là cao nhất trong thời gian
ngắn nhất có thể. Đó là ý tưởng chính của tất cả các nhà đầu tư. Không hề có
nhà đầu tư nào bỏ tiền ra để nhằm giải quyết hai việc “tăng cường không gian
xanh” và “hình thành nhiều quảng trường
lớn” cho khu vực trung tâm Hòa Bình, TP Đà Lạt như những gì ông Trị
đã nói. Vì thực chất thì KTS cũng không có quyền gì, quyền quyết định ở đây thuộc
về UBND tỉnh Lâm Đồng. Nhưng UBND tỉnh cũng không có kinh phí để thực hiện việc
tôn tạo, chỉnh trang đô thị như mong muốn, nên chỉ còn phương thức kêu gọi các
nhà đầu tư. Và như vậy thì một cú bắt tay “đổi đất – lấy cảnh quan” sẽ cần phải
được thực hiện. Vậy nên cần hiểu rằng những ý tưởng mà ông Trị nêu trên chỉ là
những từ ngữ hoa mỹ mà người ta hay dùng có tính bề ngoài để “đánh tráo khái niệm”
hoặc làm lạc hướng chú ý của dư luận mà thôi. Ý thức được cái nỗi khó khăn này,
tác giả đồ án đã không ngần ngại sử dụng phương thức của những nhà du thuyết cổ
đại, đó là: dấu đi cái mục đích thật sự (lợi nhuận của nhà đầu tư) bằng cách
che đậy lên bên trên nó tới 7 lớp lập luận – mà thực chất là chỉ có một lập luận
(cái
ý mà cộng đồng thích nghe). Cái ý mà cộng đồng thích nghe ở đây chính
là: “tăng cường không gian xanh”, “hình thành nhiều quảng trường
lớn” và “giảm lưu lượng xe tập
trung về khu trung tâm”… Hàn Phi từng viết: “việc thuyết phục là cốt ở chỗ biết tô điểm cho cái mà nhà vua quý trọng,
từ bỏ cái mà nhà vua ghét”. Cái ý này có vẻ đã được tác giả đồ án vận dụng
rất tốt. Nhưng hiệu quả trước công luận thì hình như lại ngược lại, vì rằng: sách
lược du thuyết ngày xưa có thể dùng khi tấu trình trước một cá nhân có toàn quyền
sinh sát – ông vua; nhưng cộng đồng ngày nay thì cần phải được thuyết phục bằng
sự thật. Sự thật là trong đồ án này, rạp Hoà Bình thì bị dỡ bỏ và Dinh Tỉnh Trưởng
thì bị di dời. Sự thật này là không thể được chấp nhận bởi cái dự định sẽ thay
vào đấy ít nhất 3 tòa nhà không hẳn là xấu, nhưng chắc chắn là không hợp cảnh.
Mà những việc hệ trọng này không hề được tác giả đồ án nhắc đến dù chỉ một lần
trong toàn bộ bài phỏng vấn. Có thể ông cũng thấy rằng đoạn này đến “nói” còn
khó chứ mong gì “nuốt” cho trôi.
4 - Nhưng đến gần cuối bài phỏng vấn, tác giả đồ án nhận định:
“khu rạp Hòa Bình hiện tại đang bị xuống
cấp trầm trọng và khai thác không hiệu quả…” thì thú thực là tôi không thể
chia sẻ được. Với tư cách của một KTS chủ trì đồ án, trước khi quyết định số phận
của một công trình dẫu không có gì đặc sắc, nhưng lại là vấn đề nhạy cảm, thì
KTS phải có đủ sự nhạy cảm tương ứng để từ từ tháo gỡ cái ngòi nổ ra khỏi chỗ
nhạy cảm này của công luận mới phải. Tại sao tác giả đồ án không học theo các
KTS ở châu Âu đã cư xử tinh tế như thế nào đối với kiến trúc của các thế hệ đi
trước, chứ chưa cần nói tới cách ứng xử đối với các công trình thuộc hạng di
tích kiến trúc – lịch sử - nghệ thuật. Hẳn rằng tác giả đồ án không xa lạ gì với
công trình cải tạo tòa nhà chính La Grande Halle, vốn là chuồng gia súc cũ do
Jules de Merindoi xây năm 1867 được chuyển thành một không gian hiện đại, làm
nơi diễn ra các liên hoan nghệ thuật trình diễn (âm nhạc, múa, xiếc…) hay các hội
chợ triển lãm quốc tế… Đây là một hạng mục rất hấp dẫn và thu hút du khách khi
đến Paris Parc de La Villette. [Hình minh họa 1]
 |
 |
H-01a-Parc de la Villette trước khi cải tạo
|
H-01b-Parc de la Villette sau khi cải tạo
|
5 - Tôi rất ngạc nhiên khi đọc những nhận định của tác giả đồ
án liên quan đến Dinh Tỉnh Trưởng: “Hiện
trạng khu vực này đã xuống cấp, không thu hút được khách tham quan du lịch. Việc
đề xuất cải tạo hoặc di dời trong khuôn viên là định hướng chung để các nhà thiết
kế có thể đưa ra các phương án tối ưu nhất…”. Thứ Nhất, để cho một di tích
kiến trúc – lịch sử xuống cấp đến mức không thu hút được khách du lịch tham
quan là bằng chứng cho thấy một sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm đã kéo dài quá lâu
đối với tài nguyên chung này của các cấp quản lý và là một sự lãng phí rất đáng
chê trách. Nếu các cấp quản lý thực sự quan tâm, chú trọng bảo dưỡng, duy trì
thì hiệu quả sử dụng mấy chục năm qua đã không bị mai một và giờ đây cũng giảm
được gánh nặng cho ngân sách trùng tu, bảo tồn. Thứ Hai, việc di dời, dù là “trong
khuôn viên” đối với một di tích như Dinh Tỉnh Trưởng ở khu Hòa Bình cũng sẽ trở
nên bất cập như khi người ta định di dời ngôi đền Parthenon đến một góc nào đó
trên đồi Acropolis ở Hy Lạp. Chỉ riêng điều này tất nhiên là không thể chấp nhận
được chứ chưa nói đến việc xây khách sạn 10 tầng nghễu nghện trên một khu đồi
xanh cao nhất khu vực. Cái đẹp của kiến trúc ở Đà Lạt không thể tách rời khỏi yếu
tố địa hình và cây xanh mà PGS. TS.KTS Nguyễn Hồng Thục gọi là “những phối cảnh
ngô nghê” với những chiếc mái hình bán cầu vô cùng xa lạ.
6 - Nếu Đà Lạt thật sự có nhu cầu xây dựng những công trình
thương mại, du lịch hiện đại thì không phải không có phương cách thích hợp, đó
là các khu vực nằm bên ngoài khu trung tâm và cảnh quan đặc sắc của hệ thống
các hồ nước. Phải thừa nhận rằng đang tồn tại một nghịch lý lớn lao giữa bảo tồn
và phát triển ở khắp các đô thị lớn nhỏ của chúng ta. Nhà đầu tư thường không mấy
quan tâm, đồng hành cùng các thành phố trong việc “vẽ” nên những đô thị hiện đại.
Cái mà họ quan tâm nhất là lợi nhuận trong mức đầu tư thấp nhất có thể. Khu Thủ
Thiêm của TP. HCM cho đến nay vẫn chưa phát triển, theo ý kiến của TS Ngô Viết
Nam Sơn: “trong khi mong muốn ban đầu Thủ
Thiêm là nơi thu hút các tập đoàn lớn xây dựng thành khu trung tâm kinh tế, tài
chính... tầm cỡ khu vực”, thì nay chỉ thấy những dự án của các nhà đầu tư
tư nhân, chủ yếu xây nhà để bán. Nhìn bức ảnh chụp bán đảo Thủ Thiêm sau hơn 20
năm qui hoạch đến nay vẫn còn như một bãi đất hoang, trong khi ở bên bờ đối diện
thì những toà nhà cao tầng mọc lên dày đặc như những bức tường rào [Hình minh họa 2] . Điều
đó giải thích tại sao người ta quyết tâm di dời một di tích như Dinh Tỉnh Trưởng
để xây dựng một khách sạn 10 tầng dù rất ngô nghê. Do biết trước rằng công luận
sẽ phản đối kịch liệt, nên họ mới ra sức nói về “tăng cường không gian xanh” và “hình
thành nhiều quảng trường lớn”.
Qua 6 nan đề nêu trên mới thấy việc tạo dựng tính đồng thuận
ngày nay còn có nhiều cái khó hơn so với việc du thuyết ngày xưa đến như thế
nào./.
30/03/2019
Kiến trúc sư Lê Thanh
Sơn
Đại học Kiến trúc TP.
HCM
|
 |
H-02a-Bán đảo Thủ Thiêm hoang vắng sau 20 năm QH
|
H-02b-Những bức tường rào bao vây Thủ Thiêm |
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)